
Zwiedź Akamas w stylu safari i popłyń statkiem wzdłuż malowniczych zatoczek
60 € / os.
8h
Wybierz miejscowość

Stolica i zarazem największe miasto na wyspie, miasto przez które przechodzi tzw. linia demarkacyjna wyznaczająca granicę między turecką a grecką stroną, co sprawia, że Nikozja jest ostatnią stolicą na świecie podzieloną między dwa różne państwa.
Nikozja, jak większość dużych cypryjskich miast, nazywana jest na 3 sposoby, w zależności od tego, czy mówią o niej Cypryjczycy greccy, tureccy, czy Anglicy.
Dla tych pierwszych pozostanie ona Lefkosią (Λευκωσία ), dla drugich Lefkoszą (Lefkoşa ), a dla trzecich Nicosią.
Niezależnie od nazwy, Nikozja zamieszkiwana jest nieustannie od X wieku, wcześniej jednak znana była jako Ledra. Nazwę Lefkosia najprawdopodobniej dostała po synu Ptolemeusza I – króla Egiptu, który przebudował miasto w 3 wieku p.n.e.
W roku 1192 w Nikozji przebywali Templariusze, dowodząc stąd całą wyspę. Ta była w ich posiadnaiu dzięki Ryszardowi Lwie Serce, który ją im odsprzedał.
Ponieważ jednak władanie wyspą nie wyglądało tak, jakby chcieli sobie tego życzyć, co przysparzało im wielu problemów i wrogów, po kolejnych rozmowach z królem Anglii, przyjął on wyspę z powrotem, bo od razu sprzedać ją Gwidonowi z Lusignan.
Za czasów, kiedy Nikozją władali Lusginianie, przeżyła ona rozkwit - wybudowano liczne kościoły i pałace, a samo miasto zostało stolicą wyspy. W roku 1489 wyspę przejęli Wenecjanie, z rąk których większość budowli wybudowanych przez poprzedników została zniszczona.
W obawie przed Imperium Osmańskim zaczęli tworzyć fortyfikacje wokół miasta - plany nowych murów obronnych miasta stworzył o to specjalnie poproszony, wenecki architekt Giulio Savorgnan.
Plany murów były niezwykle imponujące: ich obwód wynosić miał 4,8km z 11 bastionoami, wszystkie niczym zamki, do miasta miały prowadzić 3 bramy – Brama Famagusty (Famagusta Gate), która znajdowała się we wschodniej części miasta, Brama Pafos na zachodzie oraz Brama Kyreńską (Kyrenia Gate), która przetrwała do dziś, i która znajduje się w północnej części miasta.
Żeby powstały tak potężne mury, oczywiście musiało się to odbyć kosztem czegoś innego – zburzono więc wiele domów, kościołów i inne budynki, które dla Wenecjan nie przedstawiały dużego znaczenia, niestety jednak rezultatem tego jest zanik średniowiecznej zabudowy miasta, którą dziś moglibyśmy oglądać.
Mimo starań Wenecjan, nie udało im się utrzymać wyspy i w roku 1570 została ona zdobyta przez Turków z admirałem Lala Mustafą Paszą na czele.
Jak można się domyślić, nastała nowa era, wybudowano budowle typowe dla nowych najeźdźców – meczety, łaźnie, miasto zyskało bardziej orientalny charakter, który po stronie tureckiej odczuwa się w dalszym ciągu, m.in. zwiedzając Buyuk Han, czyli Wielki Zajazd– miejsce, które jest idealnym przykładem architektury ottomańskiej, a które przez lata pełniło rozmaite funkcje.
Cypr należał do Imperium Osmańskiego przez 308 lat, kiedy to w 1878 roku wyspa została przekazana Wielkiej Brytanii na mocy tzw. Konwencji Cypryjskiej – dokumentu podpisanego 4 czerwca tegoż samego roku, w tajemnicy między Wielką Brytanią a Imperium Osmańskim. Według umowy, wyspa miała przejść we władanie Brytyjczyków w zamian za poparcie Turcji w trakcie kongresu berlińskiego.
Brytyjczycy wybudowali w Nikozji wiele szkół, kościołów i instytucji użytku publicznego, czyniąc z niej takie miasto, w jakim by im się dobrze mieszkało. Cypryjczykom oczywiście nie podobał się fakt, iż wyspa nie należała do nich, a do obcego narodu i pokazywali to z roku na rok coraz bardziej ostentacyjnie.
W roku 1955 powstała EOKA – Narodowa Organizacja Cypryjskich Bojowników, która poprowadziła dyskusyjna postać Giorgosa Grivasa. Bojownicy byli przeciwni panującym tu Brytyjczykom, dążyli również do tzw. ENOSIS, czyli przyłączenia do Grecji – więcej o samym EOKA będzie można przeczytać w kolejnej części przewodnika.
Skutkowało to podkładaniem bomb, zamachami i próbami obalenia władzy na wszelkie sposoby.
Cypr zyskał niepodległość w 1960 roku, Nikozja tym samym stała się stolicą nowo utworzonego państwa, jednak nie oznaczało to kresu burzliwej historii stolicy.
Miasto, jak i cała wyspa, zamieszkiwana była przez ludność cypryjską pochodzenia greckiego oraz tureckiego, z czasem – głównie z powodów politycznych, między obydwiema społecznościami zaczęło dochodzić do konfliktów (więcej o tym w części przewodnika poświęconej historii). Konflikty z roku na rok przybierały na sile, rezultatem czego społeczność turecka zaczęła domagać się pomocy ze strony Turcji.
20 lipca 1974 rozpoczęły się naloty wojsk tureckich na Cypr, by później miasto, jak i cała wyspa, zostały podzielone na 2 części tzw. zieloną linią.
Przez lata przekroczenie granicy nie było możliwe, dopiero w 2003 roku utworzono przejście graniczne, które mieściło i dalej mieści się w Nikozji (Ledra Palace), 5 lat później otwarte zostało przejście Ledra Street, które jest dziś najbardziej popularnym przejściem granicznym.
Dziś, Nikozja jest biznesowym i finansowym centrum wyspy, znajdują się tu również uniwersytety, stadiony – w tym stadion narodowej drużyny Olimpiakos mieszczący 23 400 widzów oraz siedziby największych firm cypryjskich.
Co roku organizowane są liczne festiwale, Nikozja jest również miejscem chętnie odwiedzanym przez turystów, którzy jedynie tutaj mają okazje przekroczyć granicę w jedynej na świecie stolicy podzielonej na 2 państwa.
Miasto zamieszkiwane jest przez łączną liczbę 67tys. Mieszkańców, z czego po stronie południowej – greckiej 55tys, a po stronie tureckiej 61 400.
Zwiedzanie Nikozji

Miasto oferuje wiele do zwiedzania, konieczne trzeba zwiedzić jego południową, jak i północną (turecką) część. Mając więcej czasu, poza starym miastem, warto Nikozję objechać samochodem, pojechać wzdłuż murów starego miasta.
Będąc z kolei na starym mieście, warto zboczyć z utartych szlaków, wejść w różne boczne uliczki, bowiem wtedy zobaczymy Nikozję mniej turystyczną, tę Nikozję, która ewidentnie jest smutna, podzielona i pokazująca, do czego mogą doprowadzić podziały między ludźmi. Chodząc po tych bocznych drogach nie musimy się niczego obawiać, miasto jest bezpieczne,a w dodatku co jakiś czas przy granicy znajduje się budka z żołnierzami ONZ ;)
Ważnym miejscem w Nikozji jest Muzeum Cypru (Cyprus Museum), będące największym i najstarszym muzeum na całej wyspie. Założone w 1882 roku pod panowaniem Brytyjczyków, na prośbę zawartą w petycji złożonej przez Cypryjczyków. Na zbiory składa się imponująca liczba starożytnych eksponatów znalezionych na Cyprze. Muzeum znajduje się poza murami Starego Miasta, 700 metrów na zachód od Placu Elefterija.
Bilet wstępu – 4,5euro
Godziny otwarcia:
Wtorek – piątek 08:00 – 18:00
Sobota 09:00 – 17:00
Niedziela 10:00 – 13:00
Poniedziałek – nieczynne
Strona internetowa - KLIK
Zwiedzanie Starego Miasta najlepiej zacząć od początku drogi Ledra, która swój początek bierze przy Placu Wolności – Elefteria Square. Nieopodal znajduje się Bastion D'avilla, aktualnie cały rozkopany.
Ta część Starego Miasta nazywa się Laiki Yitonia i jest najciekawszą częścią całej Nikozji. Pełna jest restauracji, klimatycznych kawiarenek, ale i sieciowych restauracji, sklepów i tłoku.
Jest tu na szczęście sporo cienia – latem nad drogą rozwieszone są płótna dające przyjemny cień.
Warto zajrzeć do znanego Muzeum Levantisa (wstęp bezpłatny), który przedstawia dzieje miasta na przestrzeni dziejów. Jest to kilkupiętrowe muzeum znajdujące się na prostopadłej do Ledra, drodze Hipokratesa.

Spacerując po Laiki Yitonia, koniecznie trzeba odbić w równoległą do Ledry, drogę Solonos – jest mniej zatłoczona, a przez co bardziej klimatyczna niż Ledra.
Jeśli kierować się w kierunku wschodnim, minie się dwa kościoły – kosciół Archanioła Michała Tripiotis i następnie kościół Agios Savas. Pierwszy, odrestaurowany, powstał w roku 1695 w miejscu wcześniejszej gotyckiej budowli, w podobnym czasie powstał kościół Agios Savas.
Idąc w tym samym kierunku, będziemy zmierzać do Katedry Świętego Jana.
Katedra powstała w 1662 roku w miejscu, gdzie w średniowieczu stał klasztor benedyktynów. Wnętrze kościoła pokryte jest freskami inspirowanymi scenami biblijnymi, uwagę przykuwa też złocony ikonostas.
Nieopodal kościoła znajduje się Pałac Arcybiskupi wybudowany w latach 1956 – 1960, w którym dziś znajduje się Muzeum Bizantyjskie oraz Biblioteka Arcybiskupia.
Uwaga – pałac można oglądać jedynie z zewnątrz. Przed nim widać również pomnik Makariosa – bohatera Cypryjczyków, Arcybiskupa Cypru i pierwszego prezydenta.
Po zobaczeniu tej części starego miasta najlepiej zawrócić w kierunku zachodnim.
Niedaleko przejścia granicznego znajduje się Plac Faneromeni (Faneromeni Square), a nim kościół Faneromeni.
Przed rokiem 1974, był to główny plac Nikozji, kiedy to tę rolę przejął Plac Elefterija.
Dziś jest to miejsce spotkań greckich Cypryjczyków, w tym aktywistów, ale też muzyków i artystów.
Na placu znajduje się kościół wybudowany 1872 roku, przez lata największy w całej Nikozji.
Będąc na Placu Faneromeni, po skierowaniu się z powrotem na Ledra i przejściu kilkunastu metrów, ukaże się nam Pomnik Praw Człowieka – 'Civil Rights' Monument.
Pomnik był podarowany przez cypryjskiego rzeźbiarza Theodoulosa Griogoriou z okazji Europejskiego Miesiąca Kultury. Pomnik ma wyrażać wiarę w przestrzeganie praw ludzkich przez mieszkańców Nikozji, które to są jednym warunkiem wstępnym wolności i spokoju.

W tym miejscu widać budkę strażników po stronie cypryjskiej oraz wytyczone dwie ścieżki, prowadzące w dwie strony po strefie buforowej, w stronę Cypru Północnego.
Przekraczanie granicy jest bezproblemowe, jednak trzeba pamiętać, że trzeba mieć ze sobą dowód osobisty lub paszport.
Po przejściu strefy buforowej, która ciągnie się przez ok. 30 metrów, czeka nas formalność stronie tureckiej.
Od tej chwili jesteśmy w innym państwie, w nieco innej rzeczywistości.
Mniej europejskiej, bardziej orientalnej, mniej czystej, ale i tańszej.
Nikozja, jak i cały Cypr Północny, o w ostatnich latach oraz bardziej się rozwijają. Zaczynają być bardziej popularne turystycznie, pojawia się coraz więcej inwestycji. Widać to i w samej stolicy, gdzie w obrębie starego miasta powstają coraz to nowe kawiarenki i restauracje.
Do największych atrakcji po tej stronie należą dzisiejszy Meczet Selima, kryty bazar oraz Buyuk Han.
Meczet Selima, czyli Selimiye Mosk to w zasadzie meczet, który został przekształcony z kościoła katolickiego, konkretnie kościoła Św. Zofii.
Jest to imponująca budowla królująca nad miastem (niezależnie od tego ,czy patrzymy na nie z części tureckiej, czy greckiej), której budowa zaczęła się w 1209 roku i została ukończona po 116latach – w 1325 roku, co czyni ją najstarszą gotycką budowlą na wyspie.
Katedra była głównym miejscem koronacji królów Cypru, w roku 1373 została odrestaurowana przez Genueńczyków oraz później w roku 1426.
W 1491 wschodnia część katedra uległa zniszczeniu na wskutek trzęsienia ziemi, jednak Wenecjanie zgrabnie ją odbudowali.

W 1570 roku, Turcy postanowili przekształcić katedrę na islamską modłę, w tym celu zlikwidowali wszystkie elementy, które nie godzą się z islamem, dobudowali również 2 minarety.
Meczet uzyskał nazwę Agia Sofia, a w 1954 zmieniono ją na Selimiye Mosque, czyli Meczet Selima, na cześć Selima II, władcy Cypru.
Meczet można zwiedzać, wstęp jest bezpłatny. Jak w przypadku każdego meczetu, należy zdjąć buty i pozostawić je przed wejściem, należy też zasłonić odpowiednie części ciała, jak nogi, głowa, dekolt i ramiona – przy wejściu znajdują się chusty, którymi można się posłużyć.
Uwaga – w trakcie nabożeństw do meczetu mają wstęp jedynie wierni.
Zaraz obok meczetu, po prawej stronie, mieści się Bedesten, niegdyś kościół Św. Mikołaja, pochodzący z XII wieku. Turcy sprzedawali tutaj płótna i inne materiały, w 1800 roku miejsce na dobre przekształcono w targ, do którego przybywali i Cypryjczycy i przybyszy z innych krajów.
Ten stan utrzymywał się do 1932 roku, kiedy po dwóch latach wybudowano Bandabuliya, czyli Stary Targ, który mieści się tuż obok.
W 2004 roku ze środków UE zaczęto rekonstrukcję Bedesten, która zakończyła się w 2009 roku. Od tego czasu Bedestan otwierany jest poza niedzielami (nieczynne) i środami (14:30 – 17:00) codziennie w godzinach 10:00 – 13:00 oraz w dni, kiedy odbywają się tu wystawy, przedstawienia i wernisaże.

Bandabuliya, czyli zadaszony Stary Market, jest miejscem, w którym można nabyć różne pamiątki, nie ma jednak charaktery typowego tureckiego targu, ani targu, jaki był tu lata temu. Można tu również zakupić dobre przyprawy, świeże owoce i warzywa oraz tzw. zamienniki markowych produktów ;)
Sklepików nie jest dużo, co jednak jest dużym plusem, który docenią zwłaszcza panie – spokojnie można tutaj chodzić, spacerować, nie będąc nagabywanym przez natrętnych sprzedawców – takowych tutaj nie ma.
Bazar czynny jest od poniedziałku do piątku w godzinach 06:00 – 15:00.
Kolejnym ciekawym miejscem jest Büyük Han, inaczej Wielki Zajazd.
Jest to bardzo ładne i ciekawe pod względem architektonicznym miejsce będące największą karawanierą na wyspie. Karawaniera natomiast, to miejsce, pewnego rodzaju schronienie, hotel dla osób, które przejeżdżały karawanami. Cypr mieścił się na jednym z głównych szlaków handlowych, więc kupców tutaj nie brakowało. Karawaniera dawała możliwość wjechania do niej na noc – stąd widoczne osobne 'bramy', oraz bezpiecznego odpoczynku.

W środku znajdował się meczet, można było się tu napić, najeść (co w dalszym ciągu można uczynić :)).
Karawanierę wybudowali Turcy w 1572 roku, z czasem jednak zaczęła pełnić i inne funkcje – Brytyjczycy urządzili tutaj więzienie, następnie zajazd, a w latach 1947 – 1962 była schronieniem, pewnego rodzaju obozem dla najbiedniejszych, gdzie tanio mogli wynająć pokój.
W późniejszych latach Buyuk Han, uległo bardzo dużym zniszczeniom, na szczęście jednak odrestaurowano je i od 2002 roku ponownie jest jedną z najpiękniejszych budowli na wyspie.
Na dziedzińcu mieszczą się restauracje, na piętrze sklepiki – głównie z rękodziełem.
Buyuk Han jest miejscem, które koniecznie trzeba zobaczyć w Nikozji, znajduje się blisko Meczetu Selima, w zasadzie po drodze z powrotem do granicy (są oznaczenia).
Na północny zachód od Wielkiego Zajazdu znajduje się Wielki Hammam - Büyük Hamam – łaźnia turecka.
Łaźnia funkcjonuje po dziś dzień, powstała w budynku wybudowanym przez Lusginianów jako kościół w XIV wieku.
Skręcając ulicą Irfan Bey w lewo, dojdziemy po kilku metrach do placu, przy którym mieści się historyczny budynek poczty, zaraz przy placu Sarayönü. Idąc dalej w lewo drogą Muftu Ziyai Efendi, dojdziemy do Meczetu Arabahmet z XIX wieku, niedaleko którego znajduje się Muzeum Etnograficzne Dervisa Paszy, inaczej Rezydencja Dervisza Paszy. Derwisz Pasza był właścicielem i wydawcą pierwszej tureckiej gazety, która nazywała się Zaman, czyli z tureckiego – czas. Derwisz Pasza, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Tuccarbasi Haci Dervis , był ważną postacią sceny politycznej społeczności Cypryjczyków tureckich – był członkiem rady, która zajmowała się ratyfikacją decyzji podejmowanych przez administrację brytyjską.
Rezydencja mieści się w dzielnicy Arabahmet, pełnej tradycyjnych zabudowań,na które składają się piętrowe domy pochodzące z końca XIV i początku XX wieku.
Niewiele dalej na zachód są mury obronne starego miasta – w jednym miejscu znajduje się na nich stary plac zabaw, tuż przy płocie, który odgradza turecką i grecką Nikozję. Do tego płotu można podejść (wejście zazwyczaj jest otwarte, w tym miejscu jest też knajpka), jest to dosyć dziwny widok, przy którym odczuwa się mieszane uczucia – w dole widać głośną Nikozję, zaś stojąc na górze, stoi się pomiędzy zardzewiałymi huśtawkami na pustym placu zabaw.
Po zejściu z murów obronnych, najlepiej wrócić na drogę Muftu Ziyia Efendi, kierować się nią z powrotem w kierunku placu Sarayönü Bez wątpienia nie przegapimy Kolumny Weneckiej. Kolumna została przywieziona z antycznej Salaminy (region Famagusty/Ammochostos). Podążając następnie drogą Girne, po lewej stronie mijać będziemy osiedle Samanbahçe.

Samanbahçe, inaczej 'pole słomek' (nazwa wzięła się z ułożenia ulic względem siebie), było pierwszym osiedlem socjalnym na wyspie, powstało mniej więcej w roku 1894, ale w pełni ukończone i zagospodarowane zostało dopiero w 1955.
Osiedle zajmuje powierzchnię 2000 metrów2, na tym terenie mieszczą się 72 domy podążające wzdłuż 5 wąskich uliczek do głównej drogi Girne Sokasi. Pośrodku osiedla znajduje się publiczna fontanna, przy której nie rzadko bawią się dzieci, i która jest miejsce spotkań mieszkańców.
W 2003 oraz 2004 roku osiedle było odnawiane, dziś jest domem dla biedniejszych mieszkańców Nikozji, około 153osób. Osiedle jest zadbane i unikatowe, jest to miejsce, po którym warto się przejść.
300 metrów na północ od osiedla Samanbahce znajduje się Brama Kyreńska (Kyrenia Gate), będąca niegdyś jednym z 3 wejść do miasta otoczonego potężnym murem obronnym.
W 1994 roku brama została odrestaurowana i dziś mieści się w niej informacja turystyczna.
Nikozja po stronie południowej ma również kilka atrakcji poza murami starego miasta, są to na przykład ogrody miejskie. Ogrody znajdują się na zachód od Placu Elefeterija, tuż za budynkiem parlamentu.
Jest to świetne miejsce - zwłaszcza latem, żeby odpocząć w zacienionym, spokojnym miejscu. W parku znajdują się liczne ścieżki, ławki, fontanny – jest to również świetne miejsce na piknik. Często organizowane są tu koncerty.
Nikozja jest bardzo ciekawym miastem, zwłaszcza kontrast między stroną południową a turecką rzuca się w oczy, wszak mamy tu do czynienia z dwiema, całkowicie odmiennymi kulturami i religiami. Warto przejść przez granicę i sprawdzić, jak rzeczywiście wygląda druga strona Nikozji, samemu wyrobić sobie zdanie na jej temat, bo niestety w wielu miejscach opinie są dyktowane opiniami Cypryjczyków Greckich, którzy nie pałają miłością do Cypryjczyków pochodzenia tureckiego.
Więcej zdjęć z Nikozji możecie zobaczyć w odrębnym albumie na naszym facebook'u - KLIK


Zwiedź Akamas w stylu safari i popłyń statkiem wzdłuż malowniczych zatoczek
60 € / os.
8h